Ramkhel Khuaruahnak Cawpi Bianabia in Fiantermi

Feudalism: Cawpi pahnih na ngei. Na bawipa nih a hnuk hang tlawmpal an lak.
Socialism: Cawpi pahnih na ngei. Cozah nih pakhat an lak i, na innpa an ṭhenh.
Communism: Cawpi pahnih na ngei. Cozah nih pahnih ningin an lak i ahnuk hang an i phawt ve.
Nazism: Cozah nih caw vialte a lak hna. "A ttha" tiah an ruatmi caw phun (pure-bred) lawng kha vulh khawh a si lai tiah an ti. Caw "a niam deuh" tiah an ruatmi hna cu thah an si lai i, a ttha tiah an ruatmi miphun (Master Race) lawng nih caw-hnuk cu an din lai.
Capitalism: Cawpi pahnih na ngeih. Pakhat na zuar i, cawtum na cawk. Na cawpi le caw tum cu an i kaih i, caw fa an ngei. Ahnu ah caw tampi na ngei.

Dictatorship: Cawpi pahnih na ngei. Cozah nih na caw an in chuh lengah a ngeitu nang zong an in thah.
Militarism: Cawpi pahnih na ngei. Cozah nih na caw an in chuh i, ralkap an in ṭlakter.
Democracy: Caw kha mipi dihlak nih an uk. Mipi nih bia an khang i "Caw hi hitin tuah u si, hnuk zong i ttheh u si" tiah an vote. Mi vialte nih thil sining an hngal i an i tel kho.
Direct Democracy: Caw pahnih na ngei. Na innpa nih a hnuk hang pekding bia an chah.
Representative/ Indirect Democracy: Caw pahnih na ngei. Na innpa nih minung pakhat an thim i, cu thimmi pa nih cawhnuk hang hodah pek a si lai ti bia a chah.
Anarchy: Caw pahnih na ngei. Caw hnuk hang na zuarmi kong ah na innpa an lung a tling lo i, an in thah. Cun, na caw an i lak.

Environmentalism: Caw-hnuk hmuh lawng nakin, "Caw nih a nunnak vawlei hi zeitin kan kilven lai?" timi biapi ah a chiahtu a si. Tc, Caw-hnuk kan duh ruangah caw kha kan hrem lai lo. Caw nih a ei mi hram (grass), a dinmi ti (water), le a nunnak hmunhma (soil) kha kan kilven hmasa a herh. Caw-hnuk kan ttheh deuh ruangah hram (environment) a rauh ahcun, a hnu ah caw zong an thi lai i hnuk zong a um ti lai lo. "Sustainable" (a hmunmi) sining in kan tuah a herh.

Stalinism: Caw pahnih na ngei. Cozah nih an i lak, caw ngeih awk a tlak lo tiah an in thah.
Feminism: Hlan ah cun pa lawng nih caw kha a ngei kho, pa lawng nih caw-hnuk kha a zuar i phaisa a la kho. Nu cu caw-inn thianh, caw-rawl pek, le hnuk ttheh lawng kha a rian a si tawn i, caw man a hmu ve lo, asiloah caw kongah biakhiahnak nawl a ngei lo. Feminism nih a chimmi: "Caw cu nu zong nih a ngeih khawh ve ding a si. Caw-hnuk kan zuar tikah a man kha pa he khat tein kan hmuh ve ding a si. Cun, caw-inn chungah aho nih dah biakhiahnak a tuah lai ti tikah nu zong biapi ah chiah ve ding kan si."
Liberalism:Nangmah zong nih caw na ngei, keimah zong nih caw ka ngei. Kan caw hna hi hmun khat ah thlah tti hna u sih, phunglam ttha tein i tuah u sih i, kan hnuk chuakmi zong hi ttha tein i zuar (trade) u sih. Kan i bawmh ahcun kan pahnih in kan rum lai.

Realism: Realism nih cun "vawlei hi a ttih a nung, thazaang (power) a ngei deuhmi lawng an nung lai" tiah a zumh. Tc, Vawlei hi ralt tannak hmun a si. Na caw kha ka bochan lo. Na caw nih ka caw hmunhma a cuh sual nakhnga, ka caw hi a thawn nakhnga ka tuah lai i hriamnam (ki ttha) zong ka ngeihter lai. Mah le caw lawng i zohkhenh i i humhim a biapi bik.
Conservatism: Conservatism nih cun "hlanlio in kan hmanmi phunglam hi a ttha bik, thlen thut a ttha lo" tiah a zumh.Tc, Kan pupa nih caw an rak zohning phunglam a um. Cu sining te cun zoh ko hna u sih. "Caw hnuk thar chuahning thar a um" tiah mi nih an chimmi kha rak zumh lo ding. A hlan sining hna kha ralring tein kan humhim a herh.

Socialism: Cozah nih caw vialte kha a lak hna i hmun khat ah a chiah hna. Mipi vialte nih rian kan ttuan tti i, caw hnuk kha kan dihlak in aa khat cio in kan i hrawm.
Monarchy: Na ngeihmi caw kha pakhat te nih a uk. Cu pa cu a thiam i a ttha. Caw kha tttha tein a zohkhenh, a hnuk kha a rauh i mipi kha tttha tein a hrawm hna.
Tyranny: A cunglei Siangpahrang kha a hung "chia" i Tyrant ah a hung cang. Caw hnuk kha amah lawng nih a din, mipi kha pakhat hmanh a pe hna lo. Caw kha a hrem, a tthuatter hna.

Aristocracy: Caw kha mi tlawmte (a thiam bik, a fim bik asiloah miphun sang deuh) nih an uk. Hi mi tlawmte hna hi mipi caah tttha tein rian an ttuan. Caw kha mah le rian cio in tttha tein an zohkhenh i hnuk kha mipi caah a tling khua in an phawt.
Oligarchy: Aristocracy kha a hung "rawk" i Oligarchy ah a hung cang. Mi rum tlawmte nih caw kha an hup i "Keimah ka rum deuh, ka thawn deuh" tiin hnuk kha anmah chungkhar/hawi lawng an i phawt. Mipi cu an ttam ko.

Ochlocracy: Democracy a hung "rawk" tikah asiloah mipi an i rem lonh tikah Ochlocracy (Mipi hrang uk) a hung si. Sining: Mipi cu an i tthek, an i hro, an i vel. Mi vialte nih caw kha "Ka hnuk a si" tiah an hnuh cio. Pakhat nih a hmur in a hnuh, pakhat nih a mei in a hnuh. A hnuah caw cu a thi i hnuk a chuak ti lo. Buainak lawngte a si.
Unitary System: Unitary system ah cun thazaang vialte hi Cozah Pi (Central Government) pakhat te nih a tlai dih. Khua pakhat ah caw-inn nganpi pakhat a um i, khua-bawi pakhat lawng nih a uk dih. Ram chung i peng le tlang (states/provinces) hna cu hi caw-inn nganpi tang i a ummi "hlei" (branches) sawhsawh an si. Khua-bawi nih "Tu ni cu hnuk nan dit/la lai lo" a ti ahcun, ram pumpi nih an la lai lo. Peng le tlang hna nih amah tein nawlchuah khawhnak an ngei lo.

Federalism: Federal system ah cun thazaang kha Cozah Pi le State/Ramkulh Cozah hna nih an i hrawm. Khua-bawi (Central) zong a um i, state bawi (State Government) zong an um ve. Cozah Pi nih cun "Caw hnuk hi ramdang ah kan zuar lai maw?" ti bantuk vawleipi huap biakhiahnak a tuah. Asinain, State bawi nih cun "Ka peng chung i caw hna cu hitin rawl kan pek hna lai i, hitin hnuk kan ttheh lai" tiin anmah peng sining tein nawl (power) an ngei ve. Cozah Pi nih state bawi rianttuannak kha a duh poh in a rak hrawk kho lo.